Một số kinh nghiệm và biện pháp phòng chống sâu bệnh Hè thu và vụ Mùa hiện nay
Ngày cập nhật : 6/8/2018
Theo dự báo của Cục Bảo vệ Thực vật (BVTV) thuộc Bộ NN & PTNT, Chi cục trồng trọt và BVTV Nghệ An thì vụ lúa hè thu và vụ mùa năm nay khả năng sẽ xuất hiện sau cuốn lá nhỏ, rầy nâu, sâu đục thân dễ trở thành dịch phá hoại mạnh cây lúa do thời tiết nắng nóng, hạn hán, nhiệt độ không khí cao rất thích hợp cho các loại sâu phá hoại nói trên phát triển nhanh, mạnh.
Đồng thời khả năng bệnh bạc lá lúa, bệnh khô vằn cũng dễ phát sinh mạnh do thời tiết mưa dông to, nắng nóng thất thường, gió thổi mạnh và trong sản xuất vụ lúa này bà con nông dân lại bón phân mất cân đối (nhiều đạm, ít lân, thiếu kali).
Đặc biệt vụ hè thu và vụ mùa năm nay rất có thể bệnh lúa lùn sọc đen phát sinh, phát triển mạnh hơn cả vụ hè thu, vụ mùa 2017 vừa qua đã gây mất mùa nặng trên phạm vi toàn tỉnh, trong đó huyện Quế Phong có trên 65% diện tích lúa gần như không có thu hoạch.
Để phòng chống tốt một số sâu bệnh hại nói trên trong vụ lúa hè thu, vụ mùa năm nay, chúng ta cần thực hiện tốt những kinh nghiệm và biện pháp sau đây:
I. Đối với một số sau hại chính
1. Sâu cuốn lá nhỏ: Đây là loại sâu phát triển nhanh, gây hại lớn. Đặc biệt thời tiết trong mùa thu thu năm nay nắng nóng nhiều vòng đời của loại sâu này chỉ trên dưới 26 ngày từ khi bướm nở rộ, đến đẻ trứng, nở sâu non, sâu non già cuốn lá lúa lại hóa thành nhộng và từ nhộng trở thành bướm.
Thời kỳ nguy hiểm nhất của loại sâu này là thời kỳ sau khi bướm đẻ trứng nở ra sâu non cho đến trước khi sâu già cuốn lá lúa lại để hóa nhộng là thời kỳ phá hoại lúa mạnh nhất. Nhưng việc phát hiện thời kỳ sâu mới nở đang ở tuổi 1, tuổi 2, chậm nhất là tuổi 3, bà con nông dân phát hiện chậm, phòng trừ càng chậm, thậm chí đang coi thường loại sâu này và nhiều địa phương xem loại sâu này là "bò lạch" cuốn lá không đáng sợ.
Hai vụ lúa hè thu và vụ mùa 2016, 2017 riêng 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh đã có trên 40.000 ha lúa bị sâu cuốn lá phá hoại mạnh, trở thành dịch lớn, làm giảm năng suất lúa từ 20 - 30% và thậm chí có cơ sở sản xuất năng suất lúa giảm tới 70 - 80%.
Phòng trừ loại sâu này không khó, chỉ cần bà con nông dân thường xuyên thăm đồng, quan sát kỹ trên lá lúa ở các giai đoạn lúa đẻ nhánh, lúa làm đòng và trước khi lúa trổ bông. Nếu thấy trên lá lúa có trứng sâu nhỏ, màu nâu, giống như hạt cải thì ngắt lá lúa ấy đem về nhà để nơi kín đáo, đậy rổ rá hoặc lấy cái bát úp lại. Hàng ngày 2 lần, sáng và chiều mở ra xem sâu nở chưa ? Nếu thấy có sâu nở rồi thì ngay lập tức mua một trong các loại thuốc sau đây để phun: Ammate 150SC, Clever 150SC, Opulent 150SC, Virtaki 40 WG, Voliam targo 063SC… phun theo liều khuyến cáo có ở vỏ bao bì. Phun càng sớm càng tốt, khi sâu mới nở càng có hiệu quả cao. Phun khi sâu đã già, sâu đã cuốn lá lúa lại làm tổ hóa nhộng thì không có tác dụng nữa.
2. Rầy nâu: cũng không khó phòng trừ, nếu thường xuyên thăm đồng phát hiện sớm. Rầy nâu thường tập trung nhiều ở những cánh đồng thấp trũng, nơi có nhiều nguồn nước đổ về. Khi đi thăm đồng hễ thấy khóm (bụi) lúa nào phía lá dưới gốc phần sát nước có màu vàng khô thì nhổ lên 1,2 khóm lúa đó bóc lá ra để kiểm tra. Nếu có rầy thì sẽ thấy rầy cư trú trong nách lá lúa và rạch phần trong bẹ lá để đẻ trứng, trứng nở rầy con, rầy con bò sang cây lúa khác tiếp tục gây hại.
Vì vậy khi phát hiện lúa đã nhiễm rầy rồi thì ngay sau đó khoanh tròn mấy khóm lúa đã bị nhiễm rầy lại, cho nước trong ruộng dâng cao lên thêm khoảng 3-5cm, dùng dầu ma dút, dầu hỏa có trộn thêm ít nước xà phòng phun vào vùng khóm lúa đã nhiễm rầy, rầy sẽ chết hết do ngạt thở. Cách làm này không tốn kém tiền bạc, lại không gây ô nhiễm môi trường.
Trường hợp phát hiện chậm, lúa đã cháy do rầy phá thì phải sử dụng thuốc hóa học để trừ ngày, đó là các loại thuốc: Dragon 585 EC, Bassa 50 EC, Alia 247 SC… phun thuốc chỉ dẫn có ghi ở ngoài bao vỏ thuốc.
3. Sâu đục thân lúa bướm 2 chấm:
Loại sâu này phát triển mạnh chủ yếu trong vụ hè thu và vụ mùa. Thông thường sâu đục thân lúa bướm 2 chấm phát triển và phá hoại mạnh thời kỳ lúa đẻ nhánh, nhất là trên những ruộng lúa bị hạn nặng, nước trong ruộng khô cạn và thời kỳ lúa làm đòng gây ra hiện tượng bông bạc, cả bông lúa không còn có hạt chắc.
Sâu đục thân lúa rất khó phát hiện để phòng trừ kịp thời. Vì vậy cán bộ kỹ thuật ở xã và ở các HTX NN cần bám chặt sự chỉ đạo của các trạm BVTV huyện để biết khi nào lứa sâu đục thân lúa đẻ trứng, khi nào nở ra sâu non và ngày nào thì dùng thuốc loại gì để phòng trừ ngay. Sâu đục thân lúa rất khó phòng trừ nếu phun thuốc chậm 1-2 ngày kể từ ngày có thông báo của trạm BVTV huyện, do con sâu đã chui sâu vào nõn của cây lúa để cắn phá. Thuốc phun phòng chống loại sâu này là: Dupont Prevathon 5 SC Virtako 40 WG, Regant 800 WG, Rambo 800 WG…liều lượng phun theo hướng dãn có ghi ở ngoài bao bì. Nếu mật độ ổ trứng cao trên lá lúa từ trên 0,5 ổ/m2 thì phải phun liên tục 2 lần, mỗi lần cách nhau 5 ngày.
 

Nông dân xã Long Thành, huyện Yên Thành phun thuốc phòng chống sâu cuốn lá
II. Đối với một số bệnh hại lúa chính
1. Bệnh bạc lá lúa: Loại bệnh này có nhiều nguyên nhân gây ra như: Do bón phân bón mất cân đối, chủ yếu là bón nặng đạm, ít lân, thiếu kali làm cho cây lúa vừa yếu dễ đổ, khả năng kháng bệnh kém. Trong vụ xuân cũng như vụ hè thu, lá lúa càng xanh đậm, bản lá to, lá lúa mỏng là dấu hiệu do bón phân mất cân đối. Loại lúa này trong vụ hè thu, vụ mùa rất dễ bị vi khuẩn Xanthomonas Oryza gây bệnh bạc lá lúa. Ruộng lúa bị nặng thì lá lúa khô cháy trắng cả ruộng và năng suất gần như mất trắng, nhất là bệnh phát triển vào giai đoạn lúa làm đòng và trổ bông.
Nguyên nhân thứ 2 là do trong vụ hè thu, vụ mùa thường hay có gió to, bão lớn xuất hiện sớm làm cho lá lúa rách nát. Từ vết thường này vi khuẩn bệnh bạc lá xâm nhập vào gây ra bệnh làm cháy khô trắng lá lúa, làm giảm năng suất lúa nghiêm trọng.
Phòng trừ loại bệnh này, chủ yếu bón phân thật cân đối ngay từ đầu với tỷ lệ đạm (N), lân (P2O5) và kali (K2O) luôn luôn là 1: 0,6 - 0,7 : 0,8 - 0,9 và nếu là lúa lai thì 1: 0,8: 1 là tốt nhất. Bón với tỉ lệ nói trên, lá lúa luôn luôn có màu xanh - vàng - sáng (xanh màu của đạm, vàng màu của lân và sáng màu của kali).
Với những ruộng lúa lá xanh đậm, cây lúa tốt thì tốt nhất nên phun phòng sớm loại bệnh này khi vi khuẩn bệnh bạc lá lúa chưa xuất hiện. Thuốc phun nên dùng các loại: Starner 20 WP, Xantoxin 40 WP, Totan 200 WP, Xanthomix 20 WP,… phun theo hướng có ghi ở ngoài bao bì và nhớ phun 2 lần, mỗi lần cách nhau 7 - 10 ngày.
2. Bệnh lúa lùn sọc đen: Đây là loại bệnh cực kỳ nguy hiểm chưa có thuốc đặc trị, vụ hè thu năm 2017 vừa qua toàn tỉnh có 12 huyện lúa bị bệnh này. Trong đó nặng nhất bị ở huyện Quế Phong với diện tích bị nhiễm bệnh lên đến 2100/2500 ha diện tích lúa cả vụ, trong đo có 1700 ha gần như không có thu hoạch. Vụ hè thu và vụ mùa năm nay loại bệnh này có khả năng sẽ xuất hiện nhiều ở hầu hết các huyện, nhất là ở các huyện miền núi do không chủ động phòng trừ kịp thời con rầy lưng trắng tác nhân truyền bệnh lùn sọc đen cây lúa.
Việc phòng trừ bệnh lúa lùn sọc đen, từ giai đoạn lúa gieo cấy đến trổ cần tập trung làm tốt mấy giải pháp sau:
- Thường xuyên theo dõi trên cây lúa, nếu thấy có rầy lưng trắng xuất hiện phải phun thuốc phòng trừ ngay bằng các loại thuốc: Virtory 300 EC, Dragon 585 EC, Penalty gold 40 EC, Bassa 50 EC…phun kịp thời và phun theo liều lượng hướng dẫn ngoài vỏ bao bì.
- Nếu trên ruộng lúa sau khi cấy phát hiện thấy có những cây lúa, khóm lúa đã nhiễm phải bệnh lùn sọc đen rồi thì phải nhổ tiêu hủy ngay bằng cách nhổ cả bụi lúa dúi sâu xuống lớp đất bùn và tiếp tục cấy dặm lại bằng cây mạ khỏe.
3. Bệnh khô vằn: Loại bệnh này thường xuất hiện ở nhứng ruộng lúa bón phân nặng đạm, ít lân, thiếu kali, ruộng lúa cấy quá dày. Loại khô vằn xuất hiện chủ yếu ở giai đoạn lúa làm đòng trở đi làm cho bẹ lá lúa ở phần từ gốc lúa trở lên thối nát, cả khóm lúa rệu rã, năng suất lúa giảm mạnh.
Vì vậy phải thường xuyên thăm đồng, phát hiện thấy lúa bị nhiễm loại bệnh này cần giữ đủ nước trong ruộng và mua các loại thuốc như: Jinggang meizu 5-10 WP, Valicin 3-5L, Vida 5 WP… để phun theo liều lượng ghi ở vỏ bao bì.
Một trong những lưu ý nhất khi mua thuốc phòng trừ sâu bệnh hại bất cứ cây trồng gì, bà con nông dân chỉ nên mua thuốc ở các trạm vật tư BVTV ở các huyện, thị để chống mua nhầm thuốc dởm, thuốc đã không phòng trừ được sâu bệnh như đã xẩy ra vừa qua,

                            Doãn Trí Tuệ - nguồn TSKN
 Bản in  Lên đầu trang
- Hồng - Cây trồng giá trị kinh tế cao (15/10/2018)
- Hiệu quả bước đầu mô hình trồng cây ăn quả sử dụng hệ thống tưới nhỏ giọt tại Huyện Nam Đàn (15/10/2018)
- Nghi Lộc chuyển đổi cơ cấu cây trồng thích ứng biến đổi khí hậu (11/10/2018)
- Diễn Châu mở rộng diện tích rau màu hàng hóa (8/10/2018)
- Lợi ích khi sử dụng màng phủ nông nghiệp trong sản xuất cây rau màu vụ đông (5/10/2018)
TIN NỔI BẬT
VĂN BẢN MỚI
THƯ VIỆN ẢNH