Giải pháp nhân rộng mô hình Khuyến nông khi thực hiện Nghị định 268/2026/NĐ-CP
- Chủ nhật - 27/09/2026 23:28
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Trong những năm qua, công tác xây dựng mô hình được Trung tâm Khuyến nông Nghệ An chú trọng, từ khâu lập kế hoạch, dự toán cho đến tổ chức thực hiện. Trung tâm tập trung xây dựng các mô hình ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số, sản xuất sản phẩm an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, theo chuỗi, gắn kết sản xuất và chế biến nâng cao giá trị nông sản, liên kết với các doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm bền vững.
Giai đoạn 2021 - 2025, đã xây dựng 84 dạng mô hình, trong đó: lĩnh vực trồng trọt 34 dạng mô hình; chăn nuôi 19 dạng mô hình; lâm nghiệp 4 dạng mô hình; thủy sản 17 dạng mô hình và chương trình đặc thù 10 dạng mô hình; 02 Dự án từ nguồn Trung tâm Khuyến nông Quốc gia gồm: Dự án sản xuất chè hữu cơ; Dự án chăn nuôi lợn VietGAHP. 01 dự án sản xuất ứng dụng từ ngân sách chương trình khoa học công nghệ cấp tỉnh.
Năm 2026, Trung tâm Khuyến nông đang thực hiện 17 dạng mô hình, trong đó có 06 mô hình giai đoạn 2021-2025 và 11 mô hình giai đoạn 2026-2030, từ nguồn kinh phí thường xuyên của tỉnh. Ngoài ra, tiếp tục thực hiện Dự án chăn nuôi lợn VietGAHP năm 2026 từ nguồn ngân sách của Trung tâm Khuyến nông quốc gia. Thông qua các mô hình đã góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng thực hành cho người sản xuất, là địa điểm để tham quan, học tập ứng dụng kết quả mô hình vào sản xuất, góp phần tăng năng suất, sản lượng cây trồng, vật nuôi và gia tăng giá trị sản xuất cho người nông dân; giúp nông dân thay đổi từ phương thức canh tác phân tán, nhỏ lẻ sang sản xuất tập trung, tạo ra sản phẩm hàng hóa, có năng suất, chất lượng cao.
Sau khi kết thúc mô hình, Trung tâm Khuyến nông đã tổ chức các cuộc hội thảo, các đoàn tham quan mô hình, xây dựng các chuyên đề, phóng sự trên truyền hình tỉnh, viết các tin/bài đăng trên tập san Khuyến nông, trang website Khuyến nông và các trang báo của tỉnh và trung ương. Bên cạnh đó cũng đã phối hợp, cung cấp thông tin và hỗ trợ cho các đài truyền hình, các trang báo trung ương đưa các thông tin về kết quả các mô hình để tạo điều kiện cho bà con nông dân, người sản xuất tiếp cận nhằm nhân rộng mô hình, luôn xác định thông tin tuyên truyền là kênh chính để tuyên truyền nhân rộng mô hình trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, nhiều mô hình có kết quả nổi trội nhưng nhân rộng được ít và thậm chí không nhân rộng được.
Nguyên nhân khó nhân rộng mô hình
Thứ nhất, nội dung xây dựng mô hình thường là các tiến bộ kỹ thuật mới, các công nghệ mới… đòi hỏi phải có đầu tư, hoặc có kinh nghiệm, kiến thức quản lý, vận hành, kiến thức kỹ thuật sản xuất nhất định. Trong khi đó, đây chính là những hạn chế của bà con nông dân, nhất là các biện pháp kỹ thuật càng khó, càng cẩn thận, tỉ mỉ… thì bà con càng khó chấp nhận, mà chỉ muốn làm đơn giản, ít tốn công, ít đầu tư.
Thứ hai, mô hình thường triển khai một lần tại một địa điểm, xong mùa vụ, hết đầu tư thì xem như kết thúc mô hình. Các hoạt động hỗ trợ hậu mô hình nhằm nhân rộng mô hình không có nên tính nhắc lại, lan toả không cao.
Thứ ba, chưa có sự gắn kết giữa nhân rộng mô hình với các chính sách của xã, tỉnh và trung ương. Sự chỉ đạo của chính quyền còn hạn chế, chưa có sự phối hợp chặt chẽ với hệ thống khuyến nông để nhân rộng mô hình mới, tạo ra những vùng sản xuất chuyên canh, nâng giá trị sản xuất và thu nhập.
Thứ tư, khâu chế biến, tiêu thụ sản phẩm trên địa bàn tỉnh còn hạn chế nên việc áp dụng nhân rộng ra quy mô lớn sẽ ảnh hưởng đến khâu tiêu thụ.
Thứ năm, giá cả vật tư, con giống tăng cao; biến đổi khí hậu và dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi ngày càng diễn biến phức tạp ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và tâm lý người nông dân cũng là một trong những nguyên nhân làm mô hình khó nhân rộng.
Đột phá mới về chính sách trong công tác nhân rộng mô hình
Ngày 01/7/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 268/2026/NĐ-CP về khuyến nông thay thế Nghị định số 83/2018/NĐ-CP. Theo đó, có sự bổ sung về chính sách nhân rộng mô hình là hỗ trợ chi phí về giống, thiết bị, vật tư thiết yếu để nhân rộng mô hình, mức hỗ trợ tối đa bằng 60% chi phí xây dựng mô hình. Cụ thể là:
- Mô hình triển khai trên địa bàn kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, vùng dân tộc thiểu số và miền núi, địa bàn bị ảnh hưởng của thiên tai, dịch bệnh, dịch hại theo công bố của cấp có thẩm quyền (trong thời hạn không quá 03 năm) được hỗ trợ nhân rộng mô hình tối đa 60% của 100% tổng chi phí xây dựng mô hình (tức là hỗ trợ 60% tổng chi phí mô hình để nhân rộng).
- Mô hình triển khai trên địa bàn khác được hỗ trợ nhân rộng mô hình tối đa 60% của 50% tổng chi phí xây dựng mô hình (tức là hỗ trợ 30% tổng chi phí của mô hình).
- Ngoài ra, nếu nông dân tham gia nhân rộng mô hình nếu gắn với liên kết chuỗi thì được hưởng chính sách hỗ trợ về phát triển chuỗi liên kết theo quy định hiện hành.
Đây là những điểm mới về chính sách, thuận lợi cho công tác xây dựng và nhân rộng mô hình từ năm 2027 trở đi.
Giải pháp xây dựng và nhân rộng mô hình trong thời gian tới
Để phát huy vai trò của chính sách nhân rộng mô hình theo Nghị định 268/2026/NĐ-CP, xây dựng mô hình cần căn cứ vào các định hướng phát triển, các Đề án phát triển về nông nghiệp của tỉnh, các tiến bộ kỹ thuật mới, công nghệ mới… để xây dựng các mô hình phù hợp, gắn với phát triển vùng nguyên liệu, gắn với chế biến, liên kết chuỗi, Trung tâm Khuyến nông Nghệ An xác định thêm một số giải pháp sau:
Thứ nhất, cần tập trung xây dựng các mô hình gắn với các doanh nghiệp thu mua, chế biến, các hợp tác xã, nhằm xây dựng các hạt nhân trong ứng dụng tiến bộ, khoa học công nghệ, trong thu mua, chế biến, tiêu thụ sản phẩm, làm nòng cốt để đồng hành cùng nông dân trong áp dụng, nhân rộng mô hình trên địa bàn.
Thứ hai, Nghị định 268/2026/NĐ-CP nói rõ về Dự án Khuyến nông. Dự án khuyến nông gồm có dự án khuyến nông Trung ương và dự án khuyến nông cấp tỉnh. Thời gian thực hiện dự án khuyến nông từ 3-5 năm. Đây cũng là một điểm mới khác với trước đây chỉ xây dựng mô hình khuyến nông địa phương hàng năm. Vì vậy, cần tập trung xây dựng các dự án khuyến nông địa phương có thời gian từ 3-5 năm, mô hình có thể thực hiện quy mô lớn, nhất là các mô hình liên kết tiêu thụ sản phẩm; thời gian thực hiện mô hình từ 2-3 vụ hoặc chu kỳ tại một địa điểm để nâng cao tính lan toả, gắn mô hình khuyến nông với chuỗi giá trị nông sản, có liên kết với hợp tác xã, doanh nghiệp… góp phần nhân rộng mô hình.
Thứ ba, phối hợp với các xã, nhất là đồng hành cùng với các xã trong thực hiện các đề án phát triển nông nghiệp của xã. Xã cần phát triển loại cây, con gì thì Khuyến nông đồng hành hỗ trợ, giúp đỡ phát triển loại cây con đó, gắn nhân rộng mô hình với kế hoạch sản xuất, mở rộng sản xuất của các xã.
Thứ tư, gắn các hoạt động thông tin tuyên truyền khuyến nông, tập huấn, đào tạo khuyến nông với công tác xây dựng và nhân rộng mô hình. Theo đó, nội dung tập huấn của các chương trình sẽ gắn với các tiến bộ kỹ thuật mà mô hình đang thực hiện hoặc đang nhân rộng nhằm lan tỏa mô hình đến với người dân trên địa bàn
Thứ năm, hỗ trợ, nâng cao năng lực của Khuyến nông cấp xã, cộng tác viên Khuyến nông, Tổ Khuyến nông cộng đồng nhằm phát huy vai trò là “cánh tay nối dài” của Khuyến nông tại địa phương. Giúp Khuyến nông tỉnh thực hiện tốt công tác khuyến nông, trong đó có công tác xây dựng và nhân rộng mô hình./.
Mô hình trồng tía tô theo tiêu chuẩn VietGAP ứng dụng công nghệ Blockchain, với quy mô 6 ha, thực hiện năm 2026 tại xã Bạch Ngọc, Nghệ An
Năm 2026, Trung tâm Khuyến nông đang thực hiện 17 dạng mô hình, trong đó có 06 mô hình giai đoạn 2021-2025 và 11 mô hình giai đoạn 2026-2030, từ nguồn kinh phí thường xuyên của tỉnh. Ngoài ra, tiếp tục thực hiện Dự án chăn nuôi lợn VietGAHP năm 2026 từ nguồn ngân sách của Trung tâm Khuyến nông quốc gia. Thông qua các mô hình đã góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng thực hành cho người sản xuất, là địa điểm để tham quan, học tập ứng dụng kết quả mô hình vào sản xuất, góp phần tăng năng suất, sản lượng cây trồng, vật nuôi và gia tăng giá trị sản xuất cho người nông dân; giúp nông dân thay đổi từ phương thức canh tác phân tán, nhỏ lẻ sang sản xuất tập trung, tạo ra sản phẩm hàng hóa, có năng suất, chất lượng cao.
Sau khi kết thúc mô hình, Trung tâm Khuyến nông đã tổ chức các cuộc hội thảo, các đoàn tham quan mô hình, xây dựng các chuyên đề, phóng sự trên truyền hình tỉnh, viết các tin/bài đăng trên tập san Khuyến nông, trang website Khuyến nông và các trang báo của tỉnh và trung ương. Bên cạnh đó cũng đã phối hợp, cung cấp thông tin và hỗ trợ cho các đài truyền hình, các trang báo trung ương đưa các thông tin về kết quả các mô hình để tạo điều kiện cho bà con nông dân, người sản xuất tiếp cận nhằm nhân rộng mô hình, luôn xác định thông tin tuyên truyền là kênh chính để tuyên truyền nhân rộng mô hình trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, nhiều mô hình có kết quả nổi trội nhưng nhân rộng được ít và thậm chí không nhân rộng được.
Nguyên nhân khó nhân rộng mô hình
Thứ nhất, nội dung xây dựng mô hình thường là các tiến bộ kỹ thuật mới, các công nghệ mới… đòi hỏi phải có đầu tư, hoặc có kinh nghiệm, kiến thức quản lý, vận hành, kiến thức kỹ thuật sản xuất nhất định. Trong khi đó, đây chính là những hạn chế của bà con nông dân, nhất là các biện pháp kỹ thuật càng khó, càng cẩn thận, tỉ mỉ… thì bà con càng khó chấp nhận, mà chỉ muốn làm đơn giản, ít tốn công, ít đầu tư.
Thứ hai, mô hình thường triển khai một lần tại một địa điểm, xong mùa vụ, hết đầu tư thì xem như kết thúc mô hình. Các hoạt động hỗ trợ hậu mô hình nhằm nhân rộng mô hình không có nên tính nhắc lại, lan toả không cao.
Thứ ba, chưa có sự gắn kết giữa nhân rộng mô hình với các chính sách của xã, tỉnh và trung ương. Sự chỉ đạo của chính quyền còn hạn chế, chưa có sự phối hợp chặt chẽ với hệ thống khuyến nông để nhân rộng mô hình mới, tạo ra những vùng sản xuất chuyên canh, nâng giá trị sản xuất và thu nhập.
Thứ tư, khâu chế biến, tiêu thụ sản phẩm trên địa bàn tỉnh còn hạn chế nên việc áp dụng nhân rộng ra quy mô lớn sẽ ảnh hưởng đến khâu tiêu thụ.
Thứ năm, giá cả vật tư, con giống tăng cao; biến đổi khí hậu và dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi ngày càng diễn biến phức tạp ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và tâm lý người nông dân cũng là một trong những nguyên nhân làm mô hình khó nhân rộng.
Đột phá mới về chính sách trong công tác nhân rộng mô hình
Ngày 01/7/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 268/2026/NĐ-CP về khuyến nông thay thế Nghị định số 83/2018/NĐ-CP. Theo đó, có sự bổ sung về chính sách nhân rộng mô hình là hỗ trợ chi phí về giống, thiết bị, vật tư thiết yếu để nhân rộng mô hình, mức hỗ trợ tối đa bằng 60% chi phí xây dựng mô hình. Cụ thể là:
- Mô hình triển khai trên địa bàn kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, vùng dân tộc thiểu số và miền núi, địa bàn bị ảnh hưởng của thiên tai, dịch bệnh, dịch hại theo công bố của cấp có thẩm quyền (trong thời hạn không quá 03 năm) được hỗ trợ nhân rộng mô hình tối đa 60% của 100% tổng chi phí xây dựng mô hình (tức là hỗ trợ 60% tổng chi phí mô hình để nhân rộng).
- Mô hình triển khai trên địa bàn khác được hỗ trợ nhân rộng mô hình tối đa 60% của 50% tổng chi phí xây dựng mô hình (tức là hỗ trợ 30% tổng chi phí của mô hình).
- Ngoài ra, nếu nông dân tham gia nhân rộng mô hình nếu gắn với liên kết chuỗi thì được hưởng chính sách hỗ trợ về phát triển chuỗi liên kết theo quy định hiện hành.
Đây là những điểm mới về chính sách, thuận lợi cho công tác xây dựng và nhân rộng mô hình từ năm 2027 trở đi.
Giải pháp xây dựng và nhân rộng mô hình trong thời gian tới
Để phát huy vai trò của chính sách nhân rộng mô hình theo Nghị định 268/2026/NĐ-CP, xây dựng mô hình cần căn cứ vào các định hướng phát triển, các Đề án phát triển về nông nghiệp của tỉnh, các tiến bộ kỹ thuật mới, công nghệ mới… để xây dựng các mô hình phù hợp, gắn với phát triển vùng nguyên liệu, gắn với chế biến, liên kết chuỗi, Trung tâm Khuyến nông Nghệ An xác định thêm một số giải pháp sau:
Thứ nhất, cần tập trung xây dựng các mô hình gắn với các doanh nghiệp thu mua, chế biến, các hợp tác xã, nhằm xây dựng các hạt nhân trong ứng dụng tiến bộ, khoa học công nghệ, trong thu mua, chế biến, tiêu thụ sản phẩm, làm nòng cốt để đồng hành cùng nông dân trong áp dụng, nhân rộng mô hình trên địa bàn.
Thứ hai, Nghị định 268/2026/NĐ-CP nói rõ về Dự án Khuyến nông. Dự án khuyến nông gồm có dự án khuyến nông Trung ương và dự án khuyến nông cấp tỉnh. Thời gian thực hiện dự án khuyến nông từ 3-5 năm. Đây cũng là một điểm mới khác với trước đây chỉ xây dựng mô hình khuyến nông địa phương hàng năm. Vì vậy, cần tập trung xây dựng các dự án khuyến nông địa phương có thời gian từ 3-5 năm, mô hình có thể thực hiện quy mô lớn, nhất là các mô hình liên kết tiêu thụ sản phẩm; thời gian thực hiện mô hình từ 2-3 vụ hoặc chu kỳ tại một địa điểm để nâng cao tính lan toả, gắn mô hình khuyến nông với chuỗi giá trị nông sản, có liên kết với hợp tác xã, doanh nghiệp… góp phần nhân rộng mô hình.
Thứ ba, phối hợp với các xã, nhất là đồng hành cùng với các xã trong thực hiện các đề án phát triển nông nghiệp của xã. Xã cần phát triển loại cây, con gì thì Khuyến nông đồng hành hỗ trợ, giúp đỡ phát triển loại cây con đó, gắn nhân rộng mô hình với kế hoạch sản xuất, mở rộng sản xuất của các xã.
Thứ tư, gắn các hoạt động thông tin tuyên truyền khuyến nông, tập huấn, đào tạo khuyến nông với công tác xây dựng và nhân rộng mô hình. Theo đó, nội dung tập huấn của các chương trình sẽ gắn với các tiến bộ kỹ thuật mà mô hình đang thực hiện hoặc đang nhân rộng nhằm lan tỏa mô hình đến với người dân trên địa bàn
Thứ năm, hỗ trợ, nâng cao năng lực của Khuyến nông cấp xã, cộng tác viên Khuyến nông, Tổ Khuyến nông cộng đồng nhằm phát huy vai trò là “cánh tay nối dài” của Khuyến nông tại địa phương. Giúp Khuyến nông tỉnh thực hiện tốt công tác khuyến nông, trong đó có công tác xây dựng và nhân rộng mô hình./.
Nguyễn Hồng Giang – Trung tâm Khuyến nông NA - nguồn TSKN