Sáng 7/1, Hội Làm vườn Việt Nam tổ chức Hội thảo tham vấn kết quả triển khai dự án “Hỗ trợ kinh tế vườn tuần hoàn thích ứng biến đổi khí hậu tại miền Bắc Việt Nam”, với sự tham dự của đại diện FAO, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Vụ Hợp tác Quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cùng các cơ quan quản lý, địa phương và hiệp hội liên quan.

Dự án là hợp tác giữa Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) và Hội Làm vườn Việt Nam, nhằm tăng cường khả năng thích ứng biến đổi khí hậu tại 9 tỉnh miền Bắc, được khởi động vào ngày 1/8/2025.

Với tổng vốn đầu tư 400.000 USD trong thời gian hai năm (10/2024 - 10/2026), dự án hướng tới cải thiện sinh kế nông dân, góp phần thực hiện các cam kết quốc gia về phát triển bền vững và giảm phát thải khí nhà kính.

Tập trung triển khai tại Thái Nguyên, Nghệ An, Tuyên Quang, Ninh Bình, Phú Thọ, Hải Phòng, Sơn La, Hưng Yên và Bắc Ninh, dự án đặt mục tiêu hỗ trợ địa phương phát triển hệ thống kinh tế vườn theo hướng tuần hoàn, sinh thái, an toàn thực phẩm và thích ứng tốt với biến đổi khí hậu.

Xây dựng sổ tay kinh tế vườn tuần hoàn

Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Quốc Doanh, Chủ tịch Hội Làm vườn Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ NN-PTNT nhấn mạnh, sau 5 tháng triển khai, một số nội dung của dự án được thực hiện đã có kết quả. Hội thảo hôm nay sẽ xem xét, đánh giá và ghi nhận các ý kiến đóng góp đến các vấn đề đang được triển khai của dự án. Hiện đã có 5 vấn đề đạt kết quả ban đầu và 2 sản phẩm nữa đang được thực hiện.

Theo đó, 2 sản phẩm còn lại gồm “Sổ tay hướng dẫn về kinh tế vườn tuần hoàn cho các tỉnh phía Bắc”, đây là tài liệu sẽ được dùng để tập huấn, hướng dẫn cho cơ sở thông qua hệ thống khuyến nông cũng như hệ thống hội làm vườn đại phương. Sản phẩm thứ 2 là tài liệu hỗ trợ xây dựng chuỗi giá trị cho kinh tế vườn.

Được xem là một kênh chuyển giao, đào tạo các nội dung của sổ tay này, ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc TTKNQG cho biết đơn vị vừa đồng hành vừa sẵn sàng đưa các kết quả của dự án vào thực tiễn.

“Chúng tôi đánh giá cao 5 kết quả ban đầu của dự án và mong muốn không dừng lại ở các báo cáo mà cần sớm tổng hợp, hoàn thiện, chuyển thành các tài liệu tập huấn, chuyển giao mà cụ thể ở đây là các sổ tay”, người đứng đầu TTKNQG nhấn mạnh.

Theo ông, sổ tay này rất cần thiết đối với các lực lượng cán bộ cấp xã, đặc biệt là trong chiến lược phát triển khuyến nông giai đoạn tới, ngoài các khuyến nông viên chính thức còn có các cán bộ khuyến nông mở rộng, đến từ các viện trường hoặc hiệp hội tại đại phương.

Ngoài ra, ông Thanh cũng cho rằng, để có thể chuyển giao hiệu quả tri thức của dự án, từ đó xây dựng các chuỗi giá trị hiệu quả, cần có sự tham gia của đội ngũ khuyến nông cơ sở hiểu về kinh tế tuần hoàn để đồng hành với người sản xuất.

4 trụ cột của dự án

Với vai trò là Tư vấn trưởng kỹ thuật của dự án, ông Yubak Dhoj chuyên gia cao cấp của FAO cho biết, dự án này sẽ vừa phát huy các thế mạnh của mô hình VAC (Vườn - Ao - Chuồng) truyền thống, tận dụng được các tri thức bản địa, vừa ứng dụng được các tiến bộ đẻ nâng cấp hiệu quả của mô hình VAC.

“Trong dự án này, cũng như các dự án khác của FAO, sẽ có 4 trụ cột chính là cải thiện sản xuất, cải thiện dinh dưỡng, cải thiện môi trường và cải thiện đời sống cho các đối tượng tham gia”, chuyên gia cao cấp của FAO đang làm việc tại Bangkok (Thái Lan) khẳng định.

Với kinh nghiệm hàng chục về giảng dạy và quản lý tại Nepal với vị trí Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và chăn nuôi nước này, ông Yubak cho rằng với sự chung tay của nhiều đối tác, dự án này sẽ góp phần giúp nông nghiệp Việt Nam, trong đó chủ đạo là lĩnh vực làm vườn phát triển mạnh mẽ hơn, tuần hơn hơn.

“VAC không chỉ nâng cao thu nhập, nâng cao sinh kế mà còn gắn với các hoạt động du lịch, phát triển sinh thái, văn hóa. Do đó, chúng ta phải triển khai dự án như thế nào để đảm bảo được các tiêu chí về kinh tế, văn hóa và bền vững về môi trường thì mới có thể mở rộng quy mô”, đại diện FAO nhận định thêm.

Ở góc độ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế cho rằng, kinh tế vườn, đặc biệt là hệ thống VAC chính là biểu hiện sinh động và thực tiễn nhất của nông nghiệp tuần hoàn ở cấp hộ gia đình.

“VAC không chỉ là mô hình kỹ thuật, mà là một triết lý sống cùng đất, cùng nước, cùng cây và cùng cộng đồng”, Vụ trưởng Tuấn chia sẻ và đưa ra 4 định hướng cho giai đoạn tiếp theo của dự án.

Thứ nhất, hình thành và phát triển các hệ sinh thái VAC tuần hoàn theo vùng, thay thế mô hình VAC đơn lẻ, bảo đảm liên kết đồng bộ giữa kỹ thuật sản xuất, thị trường tiêu thụ và dịch vụ khuyến nông.

Thứ hai, tái định vị vai trò của hệ thống khuyến nông và khuyến nông cộng đồng theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi xanh và chuyển đổi số trong nông nghiệp.

Thứ ba, tích hợp hiệu quả các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu vào thiết kế và vận hành mô hình VAC, đặc biệt tại các khu vực dễ bị tổn thương, nhằm nâng cao tính bền vững và khả năng chống chịu.

Thứ tư, phát triển kinh tế vườn tuần hoàn trở thành một lựa chọn sinh kế hấp dẫn, bền vững cho thế hệ trẻ, gắn với du lịch sinh thái, giáo dục trải nghiệm và kinh tế tri thức.

5 kết quả ban đầu của dự án

Đánh giá hiện trạng hệ sinh thái VAC tại các địa bàn nghiên cứu, làm rõ vai trò hỗ trợ của hệ thống khuyến nông, đặc biệt là khuyến nông cộng đồng và kinh tế vườn ở cơ sở.

Khảo sát mức độ phát triển của hợp tác xã và chuỗi giá trị sản phẩm VAC đối với các sản phẩm kinh tế vườn tuần hoàn.

Báo cáo về vai trò nòng cốt của hội nông dân trong phát triển kinh tế VAC tại miền Bắc.

Nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu và tính dễ bị tổn thương của mô hình VAC ở khu vực phía Bắc.

Đánh giá hệ thống khuyến nông hiện nay đã đưa ra các khuyến nghị cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả dịch vụ khuyến nông trong hỗ trợ phát triển VAC bền vững.

Tùng Đinh - nguồn nongnghiepmoitruong.vn