Phát triển công nghệ tưới thông minh

Để vận hành hiệu quả 7 ha đất bãi, ngay từ khi xây dựng trang trại ở vùng đất bãi hoang xã Hưng Nguyên Nam vào năm 2019, anh Nguyễn Văn Thành (giám đốc HTX Thành Vinh) đã mạnh dạn đầu tư gần 500 triệu đồng chỉ riêng cho hệ thống tưới tự động nhỏ giọt và phun sương đồng bộ; bao gồm trạm bơm, mạng lưới điện, nhà che, bộ lọc trung tâm và hệ thống đường ống chằng chịt dẫn đến tận gốc cây.

Dù diện tích lớn và không sử dụng công nghệ điều khiển bằng điện thoại thông minh, hệ thống vẫn vận hành bằng cơ học để đảm bảo độ chính xác. Nhờ vậy, chỉ cần 1 nhân lực trong khoảng 1 giờ có thể hoàn thành việc tưới cho toàn bộ 7 ha, đồng thời chủ động điều tiết lượng nước phù hợp với nhu cầu từng vùng cây trồng. Theo anh Nguyễn Văn Thành, công nghệ này mang lại nhiều lợi ích. Trước hết, phương thức tưới phun mưa giúp duy trì độ ẩm lý tưởng cho đất, tuyệt đối không gây tình trạng chảy tràn lãng phí nước hay làm úng cục bộ bộ rễ.

Cùng với đó, thay vì tốn từ 50 - 70 nhân công cho mỗi đợt bón phân thủ công, anh Thành chỉ cần hòa phân vào hệ thống tưới. Với mức tiết kiệm khoảng 10 triệu đồng mỗi lần bón, tính trung bình một chu kỳ cây trồng (7 - 8 lần bón), trang trại đã tiết kiệm được một khoản chi phí rất lớn. Không chỉ vậy, nó mang lại hiệu quả sinh học vượt trội, phân bón hòa tan qua hệ thống tưới giúp cây hấp thụ tức thì, thay vì phải chờ thời gian thẩm thấu như cách bón phân truyền thống. Đặc biệt, hệ thống phun đều còn có khả năng "rửa" sạch sương muối và đánh bay mầm bệnh trên lá, bảo vệ cây trồng trước những biến động khắc nghiệt của thời tiết.

Đầu tư trồng 8 ha cam VietGAP tại xã Quang Đông từ năm 2105, cùng những tiến bộ KHKT khác, một trong những ưu tiên của anh Nguyễn Đình Ân (chủ trại cam Ân Thơm) là đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt thông minh. Trên vườn cam mênh mông, không có cảnh kéo vòi tưới thủ công cho hàng trăm gốc cam, chỉ cần một thao tác mở van nhẹ nhàng là toàn bộ vườn cam đã được cung cấp nước đầy đủ chỉ trong vòng vài tiếng đồng hồ.

“Cái hay nhất của hệ thống này là khả năng tiết kiệm nước đến hơn một nửa so với phương pháp tưới thủ công. Đó là điều rất đáng quý, nhất là trong những thời điểm khô hạn, tôi vẫn có thể duy trì độ ẩm để vườn cam phát triển”, anh Nguyễn Đình Ân chia sẻ.

Không dừng lại ở việc cấp nước, công nghệ tưới này còn giúp việc bón phân trở nên dễ dàng và hiệu quả. Thông qua bồn pha chế gắn tại van điều chỉnh tổng, các loại phân bón dễ hòa tan như đạm, kali hay phân bón dạng lỏng được pha vào nước, dẫn trực tiếp đến từng gốc cây. Việc bón phân theo kiểu này không chỉ giúp giảm tối đa chi phí nhân công mà còn giúp cây cam hấp thụ dinh dưỡng đồng đều, chuẩn xác. Đây cũng chính là bí quyết giúp vườn cam của Trại cam Ân Thơm luôn đạt năng suất cao, quả cam có mẫu mã đẹp và chất lượng thơm ngon.

Không chỉ ở các trang trại lớn, tại các HTX lúa hữu cơ ở xã Yên Thành, kỹ thuật tưới ướt khô xen kẽ cũng đang được nhân rộng mở đường cho việc bán tín chỉ Carbon nông nghiệp trong tương lai.

Nâng cấp hệ thống thủy lợi

Nghệ An có diện tích sản xuất nông nghiệp lớn với địa hình đa dạng nhưng đồng thời cũng đầy thách thức. Nhất là những năm gần đây, khi biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, sản xuất ngày càng đối mặt với những ảnh hưởng nặng nề, đặc biệt tình trạng hạn hán. Trong khi đó, thói quen tưới tràn, tưới thủ công đã không chỉ gây lãng phí nước mà hiệu quả tưới không tương xứng.

“

Những năm gần đây, ứng dụng công nghệ tiết kiệm trong tưới cây trồng ngày càng được nông dân quan tâm và được đầu tư, với các hệ thống tưới thông minh. Tại các vùng trồng cam, chè và cây dược liệu, công nghệ tưới nhỏ giọt từ Israel đã bắt đầu phủ kín trên những triền đồi. Thay vì những đợt tưới đẫm nhưng ngắt quãng, hệ thống này đưa nước và chất dinh dưỡng dạng lỏng được pha vào nước tưới trực tiếp đến tận vùng rễ tơ của cây theo mức nước được tính toán phù hợp. Điều này giúp cây luôn duy trì trạng thái phát triển tốt, độ ẩm đất luôn ổn định.

Ông Nguyễn Trường Thành, Chi cục trưởng Chi cục Thuỷ lợi tỉnh

Ở những vùng rau màu tại các xã Quỳnh Anh, Vinh Hưng, Diễn Châu… hệ thống phun mưa lại phát huy tác dụng đa năng. Gia đình có 3 sào rau màu các loại, bà Nguyễn Thị An ở xã Quỳnh Anh cho biết, nhờ hệ thống tưới phun mưa, không chỉ cấp nước phù hợp, tránh hư rau, mà những tia nước mịn như sương còn có tác dụng rửa sạch sương muối, làm mát cây trồng và xua đuổi mầm bệnh trên lá, giúp giảm đáng kể lượng thuốc BVTV phải sử dụng.

“

Trên địa bàn xã có hơn 1.522 ha rau màu, hành lá, sản lượng năm 2025 đạt hơn 63.844 tấn. Cùng với việc đưa vào các loại giống có năng suất, chất lượng cao, thì các tiến bộ KHKT mới được ứng dụng rộng rãi vào sản xuất gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm thành chuỗi khép kín, sản phẩm rau màu của xã đã được bán trên các sàn thương mại điện tử. Hệ thống tưới nhỏ giọt, tưới phun sương được bà con đầu tư lắp đặt trên phần lớn diện tích, góp phần quan trọng vào nâng cao hiệu quả sản xuất.

Ông Bùi Xuân Trúc - Trưởng phòng Kinh tế xã Quỳnh Anh

Cùng với tập trung đầu tư xây dựng, nâng cấp công trình thủy lợi lớn, những năm qua Nghệ An cũng đã ưu tiên bố trí các nguồn vốn nâng cấp hệ thống kênh mương nội đồng khép kín, kết hợp với các hồ đập nhỏ và trạm bơm điện tự động. Việc nâng cấp các cống ngăn mặn, giữ ngọt ứng dụng công nghệ giám sát và điều khiển từ xa cũng giúp quản lý nguồn nước hiệu quả hơn trên diện rộng.

“

Nhà nước cần có thêm các gói hỗ trợ tín dụng ưu đãi để nông dân, HTX có thể tiếp cận với các thiết bị tưới công nghệ cao. Đồng thời, đẩy mạnh đào tạo, chuyển giao kỹ thuật vận hành hệ thống tưới cơ học và tự động. Đặc biệt, chúng ta cũng cần chú trọng ứng dụng công nghệ xử lý nước tưới, loại bỏ kim loại nặng và mầm bệnh trước khi đưa vào hệ thống nhỏ giọt, coi đây là yêu cầu bắt buộc để nâng cao chất lượng nông sản xuất khẩu, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe như GlobalGAP hay hữu cơ.

Bà Võ Thị Nhung - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường