Thứ ba, 05/05/2026, 10:47

Biện pháp phòng chống nắng nóng hiệu quả cho gia súc

Thứ ba - 05/05/2026 09:03 8 0

Ngành chăn nuôi tỉnh Nghệ An tiếp tục duy trì đà phát triển ổn định với quy mô đàn vật nuôi lớn và sản lượng sản phẩm tăng trưởng tích cực. Cùng với đó, mô hình chăn nuôi trang trại, liên kết chuỗi giá trị và ứng dụng công nghệ xử lý môi trường đang từng bước được mở rộng, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và đảm bảo an toàn dịch bệnh. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, tổng đàn vật nuôi trên địa bàn tỉnh hiện duy trì ở mức cao và phát triển tương đối ổn định.

Biện pháp phòng chống nắng nóng hiệu quả cho gia súc

Toàn tỉnh có hơn 800 nghìn con trâu, bò, trong đó đàn trâu hơn 246 nghìn con, đàn bò hơn 554 nghìn con, riêng đàn bò sữa đạt hơn 80 nghìn con. Bên cạnh đó, tổng đàn lợn đạt hơn 1 triệu con, gia cầm trên 40 triệu con. Tuy nhiên nắng nóng gay gắt những năm gần đây đã trở thành một thách thức không nhỏ đối với ngành chăn nuôi tại Nghệ An, đặc biệt là vào mùa hè. Nhiệt độ môi trường tăng cao không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, khả năng sinh trưởng và năng suất của đàn gia súc, gia cầm mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các loại dịch bệnh bùng phát, gây thiệt hại đáng kể cho người chăn nuôi. Chính vì vậy, việc chủ động trang bị và áp dụng các kỹ thuật phòng chống nắng nóng hiệu quả là yếu tố then chốt để bảo vệ đàn vật nuôi, đảm bảo sự ổn định và phát triển của ngành chăn nuôi địa phương.
* Về chuồng trại:
- Cải tạo mái chuồng: Ưu tiên sử dụng vật liệu có khả năng cách nhiệt tốt như mái ngói, tôn lạnh. Sơn mái chuồng màu sáng hoặc sử dụng lưới đen chuyên dụng cũng giúp phản xạ nhiệt hiệu quả. Đối với các chuồng mái tôn cũ, có thể cải tạo bằng cách phủ thêm một lớp vật liệu cách nhiệt như rơm rạ, lá cọ, hoặc lắp đặt hệ thống giàn leo cây dây leo (bầu, bí, mướp, thiên lý) phía trên mái.
- Tăng cường thông gió: Đảm bảo chuồng trại luôn thông thoáng, có nhiều cửa ra vào hoặc ô thông gió để không khí lưu thông dễ dàng. Trồng cây xanh xung quanh chuồng không chỉ tạo bóng mát tự nhiên mà còn giúp giảm nhiệt độ môi trường xung quanh.
- Hệ thống làm mát: Lắp đặt hệ thống phun sương làm mát mái chuồng và khu vực xung quanh. Kết hợp với quạt điện công nghiệp để tạo luồng gió, giúp đẩy không khí nóng ra ngoài và làm mát cơ thể vật nuôi, đặc biệt hiệu quả trong những ngày nắng nóng đỉnh điểm.
* Điều chỉnh mật độ nuôi hợp lý
- Giảm mật độ nuôi nhốt để tránh tình trạng quá tải nhiệt trong chuồng.
+ Đối với Trâu bò: Diện tích nuôi nhốt hợp lý cho trâu, bò thịt trưởng thành cần đảm bảo khoảng 4-6 m²/con.
+ Đối với lợn: Lợn nái chửa/nuôi con: Khoảng 3-4 m²/con; Lợn thịt: Khoảng 2 m²/con.
* Về nuôi dưỡng: Tăng cường các loại thức ăn thô xanh, giàu chất xơ và vitamin. Giảm bớt các loại thức ăn tinh có hàm lượng năng lượng cao, dễ gây nóng cho vật nuôi. Chia nhỏ bữa ăn, cho ăn vào các thời điểm mát trong ngày.
Đối với lợn: Cho đàn lợn ăn khẩu phần đầy đủ chất dinh dưỡng, phù hợp với từng loại lợn và theo từng giai đoạn sinh trưởng phát triển khác nhau. Cần đảm bảo đủ nước uống sạch và mát, bổ sung thêm men tiêu hóa vào thức ăn, nước uống cho đàn lợn, nhất là lợn con sau cai sữa và lợn nái mang thai.
Đối với trâu, bò: Tuỳ theo trọng lượng cơ thể để xác định lượng thức ăn thô xanh, thức ăn tinh phù hợp, 20 - 30 gam muối ăn để đảm bảo sức khoẻ cho con vật. Cho trâu bò uống đủ nước sạch, mát, bổ sung Vitamin C để giải nhiệt.
* Về chăm sóc:
- Đối với đàn lợn: Hàng ngày cần theo dõi, kiểm tra sức khỏe đàn lợn, nhất là đàn lợn con, lợn nái mang thai để kịp thời phát hiện và xử lý những trường hợp bất thường xảy ra. Tắm cho lợn thịt 1 – 2 lần/ngày bằng nước mát để giảm nhiệt cơ thể, tắm vào sáng sớm hoặc chiều mát, đối với lợn nái nuôi con và lợn nái mang thai cần tắm chải nhẹ nhàng cho lợn mẹ, tránh tác động cơ học mạnh cũng như làm ẩm ướt chuồng úm, chỗ nằm của đàn lợn con. Tránh vận chuyển lợn trong thời điểm nắng nóng gay gắt. Nếu cần vận chuyển, hãy thực hiện vào sáng sớm hoặc chiều mát, đảm bảo mật độ vận chuyển hợp lý để tránh ngột ngạt.
- Đối với trâu, bò: Tắm cho trâu, bò 1-2 lần mỗi ngày giúp hạ nhiệt cơ thể và phòng các bệnh ngoài da. Tuyệt đối tránh chăn thả trâu, bò vào thời điểm nắng nóng gay gắt nhất trong ngày (từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều). Ưu tiên chăn thả vào sáng sớm và chiều muộn. Khi chăn thả, cần tìm những khu vực có cây xanh bóng mát để trâu, bò nghỉ ngơi, tránh tình trạng mất nước và sốc nhiệt.

Tắm cho trâu, bò 1-2 lần mỗi ngày giúp hạ nhiệt cơ thể và phòng các bệnh ngoài da

* Công tác vệ sinh thú y phòng bệnh: Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, sức đề kháng của vật nuôi giảm sút, dễ bị stress nhiệt, dẫn đến giảm ăn, chậm lớn và dễ mắc bệnh. Bên cạnh đó, điều kiện chuồng trại ẩm thấp, vệ sinh không đảm bảo cũng là yếu tố thuận lợi để mầm bệnh phát sinh và lây lan nhanh chóng. Trong mùa hè, đàn gia súc thường dễ mắc một số bệnh như tụ huyết trùng, lở mồm long móng, các bệnh đường tiêu hóa, bệnh ngoài da do ký sinh trùng hoặc tình trạng cảm nắng, sốc nhiệt. Đối với đàn lợn, các bệnh như dịch tả, tai xanh, phó thương hàn hay tiêu chảy cũng có nguy cơ phát sinh cao nếu điều kiện chăn nuôi không đảm bảo. Để bảo vệ đàn gia súc trong mùa nắng nóng, việc chủ động thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng bệnh là hết sức cần thiết. Trước hết, người chăn nuôi cần chú trọng cải thiện điều kiện chuồng trại theo hướng thông thoáng, sạch sẽ, đảm bảo khô ráo và giảm nhiệt. Việc thường xuyên thu gom chất thải, khơi thông cống rãnh và định kỳ tiêu độc khử trùng sẽ góp phần hạn chế sự tồn tại và phát triển của mầm bệnh trong môi trường chăn nuôi. Một trong những giải pháp quan trọng hàng đầu là thực hiện tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin theo khuyến cáo của cơ quan thú y. Đây là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Đồng thời, người chăn nuôi cần theo dõi sát tình trạng sức khỏe đàn vật nuôi, kịp thời phát hiện những biểu hiện bất thường để cách ly và xử lý sớm, tránh lây lan trên diện rộng.
Chủ động áp dụng đồng bộ các biện pháp phòng chống nắng nóng không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe đàn gia súc trước những diễn biến bất thường của thời tiết, mà còn là giải pháp then chốt để duy trì năng suất ổn định và phát triển bền vững ngành chăn nuôi tại Nghệ An. Người chăn nuôi cần thường xuyên cập nhật thông tin thời tiết, tuân thủ hướng dẫn kỹ thuật từ cơ quan chuyên môn và linh hoạt điều chỉnh các biện pháp cho phù hợp với điều kiện thực tế của từng hộ, trang trại. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể giảm thiểu tối đa thiệt hại do nắng nóng gây ra, đảm bảo nguồn cung thực phẩm ổn định và nâng cao thu nhập cho người chăn nuôi./.

Hồ Hiền – Trung tâm Khuyến nông NA - nguồn TSKN