 |
 |
|
|
Thứ ba, 05/05/2026, 10:50
Trồng sắn năng suất cao, bền vững và hiệu quả
Trung bình mỗi năm toàn tỉnh trồng từ 17000 – 18000 ha sắn, trong đó có 12.000 ha sắn nguyên liệu phục vụ cho 3 nhà máy chế biến tinh bột sắn (Thanh Chương, Hoa Sơn và Nghĩa Long). Toàn bộ diện tích sắn được trồng chủ yếu ở các địa phương miền núi. Sắn là cây trồng vừa là cây lương thực khi mất mùa lúa ngô; vừa là cây trồng lấy củ làm thức ăn cho chăn nuôi lợn, gà, vịt; vừa là cây trồng lấy củ chế biến ra tinh bột sắn để sản xuất các loại thực phẩm như bánh kẹo, bột ngọt (mì chính) và chưng cất cồn, rượu.
Ngày nay ngành công nghiệp chế biến đã sử dụng sắn củ để sản xuất Ethanol thành xăng E5 để chạy các loại máy động cơ, phổ biến nhất hiện nay là ô tô, xe máy.
Sắn là cây trồng rất có giá trị cả trước mắt và lâu dài và là cây trồng có lợi thế cạnh tranh cao trên thị trường hiện nay, nhất là những địa phương có diện tích đất đồi núi nhiều như Nghệ An.
CÂY SẮN CÓ 3 NHƯỢC ĐIỂM CẦN BIẾT ĐỂ KHẮC PHỤC
Thứ nhất: So với nhiều loại cây trồng thì sắn là cây trồng hút nước mạnh và huy động nhiều dinh dưỡng trong đất nuôi cây. Nếu trồng sắn trên đất đồi vệ cao, đất khô cằn thì kể từ vụ trồng lại lần thứ 2 trở đi trên cùng loại đất đó, cây sắn vừa nhỏ, vừa thấp (cằn cỗi), củ sắn nhỏ, củ lắm xơ, ít bột, vỏ củ dày, năng suất thấp dần, do độ ẩm trong đất bị khô hạn nặng không đủ nước cho cây hút và thiếu cả dinh dưỡng nuôi cây phát triển. Nếu cứ tiếp tục trồng sắn 2 – 3 vụ liên tiếp trên một vùng đất, không những năng suất giảm nghiêm trọng, mà còn làm cho đất sẽ khô cằn và chai cứng lại (đất chết). Chính vì vậy, phải luân canh sắn, hạn chế bón các loại phân vô cơ, tăng cường bón nhiều các loại phân hữu cơ để hạn chế chai cứng đất.
Thứ hai: Nếu quan sát kỹ, ta sẽ thấy lá trên cây sắn vừa ít, vừa nhanh tàn lụi, nhất là ở những vùng đất khô cằn. Vì vậy, bộ tán lá của cây sắn không có đủ khả năng hạn chế những trận mưa lớn làm xói mòn đất, nhất là loại sắn trồng trên đất đồi dốc càng bị xói mòn mạnh khi có mưa to, làm cho đất cằn cỗi nhanh chóng.
Thứ ba: Sắn chúng ta đang trồng hiện nay có nhiều giống khác nhau. Loại giống sắn bản địa bà con nông dân ở các địa phương trồng xưa nay gọi là sắn cỏ, sắn nhà, sắn bản địa … Loại sắn này củ nhỏ, vỏ trơn ăn ngon, ít xơ, nhiều bột, nấu chín ăn không độc, không gây chết người và gia súc. Còn các giống sắn ta nhập khẩu từ Thái Lan và một số nước khác về trồng để làm nguyên liệu cho các nhà máy sản xuất tinh bột sắn, như các giống: KM94, NA1, KM60, KM2, KM 98-7, KM 98-1, TC1, SA06 … là những giống sắn năng suất củ cao, nhiều tinh bột. Nhưng rất độc, bởi trong củ, vỏ củ và trong lá của các giống sắn này có chứa nhiều chất xi a nua (CN2). Chất xi a nua có độ độc cực mạnh, nếu ta ăn củ sắn hoặc trâu bò ăn lá loại sắn này rất dễ bị ngộ độc dẫn đến tử vong. Vì vậy, khi trồng sắn phải phân định rõ vùng trồng các giống sắn bản địa để ăn và vùng trồng các giống sắn nguyên liệu lấy củ bán cho các nhà máy sản xuất tinh bột sắn phải phân biệt rõ ràng, kể cả khi thu hoạch.
MỘT SỐ BIỆN PHÁP CANH TÁC SẮN NĂNG SUẤT CAO BỀN VỮNG
Một: Không nên trồng sắn trên đất đồi núi có độ dốc lớn sẽ làm hư hỏng đất nhanh; đất dễ bị xói mòn, rửa trôi sau mỗi cơn mưa to. Loại đất này nên trồng rừng để bảo vệ đất và bảo vệ môi trường.
Hai: Chỉ nên trồng sắn ở đất đồi vệ thấp, đất dưới chân núi, đất bằng phẳng ở các thung lũng, đất ở 2 bên khe núi, sông suối. Nếu trồng sắn nguyên liệu hàng hóa để bán cho các doanh nghiệp, nhà máy chế biến tinh bột sắn theo hợp đồng được ký kết thì nên dành loại đất màu đồng, rộng rãi, bằng phẳng để trồng trên quy mô lớn, có đầu tư thâm canh đầy đủ để cho năng suất cao, hiệu quả lớn.
Ba: Nếu phải trồng sắn trên đất đồi núi thì trồng từ độ dốc không quá 12 – 15 độ, trồng theo đường đồng mức hay còn gọi là đường vành khuyên để hạn chế dòng chảy của nước khi có mưa to làm xói mòn, lở trôi đất, đất kiệt màu, cây sắn không phát triển được, năng suất giảm nghiêm trọng.
Bốn: Đất trồng sắn cần được cày hoặc cuốc sâu để đất tơi xốp cho rễ phát triển mạnh, nhiều cả chiều sâu và chiều rộng trước khi rễ hình thành củ.
Thời vụ trồng tốt nhất từ tháng 2 đến tháng 3, hàng năm khi đất còn đủ ẩm. Trồng càng muộn càng dễ gặp nắng hạn đến sớm làm cho cây phát triển kém ngay từ giai đoạn đầu sẽ ảnh hưởng đến năng suất của cả vụ sắn.
Năm: Sắn là cây trồng rất cần thâm canh để có năng suất cao. Vì vậy, khi làm đất, lên luống cần bón phân lót trước khi đặt hom sắn xuống trồng. Trung bình mỗi sào (500 m2) bón 5 – 6 tạ phân chuồng hoặc 8 – 10 tạ phân xanh đã ủ hoai mục + 20 – 25 kg NPK 8:10:3 hay 13 – 15 kg NPK loại 16:16:8. Bón xong lấp khỏa đất lại rồi mới đặt hom sắn xuống trồng.
Sáu: Các giống sắn nên trồng: Nếu trồng để lấy củ ăn thì chỉ trồng các giống sắn bản địa (giống sắn địa phương, sắn cỏ …). Nếu trồng sắn nguyên liệu theo hợp đồng ký kết với các nhà máy chế biến tinh bột sắn thì tập trung trồng các giống sắn cao sản, vừa có năng suất củ cao, vừa phải là giống chống được bệnh khảm lá sắn gây ảnh hưởng rất lớn đến năng suất cây sắn hiện nay. Các giống sắn nên trồng gồm: HLS11, KM 140, KM 419, KM 98-1, SA06, BK,TC1…
Bảy: Bất cứ sắn trồng trên loại đất nào cũng nên trồng xen canh lạc, vừng, đậu các loại. Các loại cây trồng xen này được gieo trồng dọc theo 2 bên hàng sắn. Cây trồng xen vừa có tác dụng bảo vệ đất, vừa giữ đất ẩm, vừa làm tăng dinh dưỡng đạm sinh học vào đất giúp cây sắn phát triển tốt hơn. Đây chính là biện pháp canh tác sắn bền vững, không làm đất xấu, không làm hỏng đất, cây sắn lại có năng suất cao.
Tám: Về phòng chống sâu bệnh hại cây sắn, đáng lo ngại nhất là bênh khảm lá sắn. Bệnh khảm lá sắn rất nguy hiểm, làm năng suất giảm nghiêm trọng. Loại bệnh này đã xuất hiện tại Nghệ An những năm gần đây. Bệnh khảm lá sắn do virus Sri Lanka Cassava Mosaic (SLCMV) gây ra được lan truyền thông qua con bọ phấn trắng và hom giống. Khi cây sắn bị nhiễm bệnh lá xoắn lại, màu lá loang lổ, năng suất giảm mạnh. Biện pháp phòng trừ tốt nhất là sử dụng giống kháng bệnh, tiêu hủy cây bị bệnh bằng cách nhổ hết gốc, rễ, thân, lá bỏ vào hố đầo sâu, rắc vôi bột lên, lấp đất lại hoặc đốt cháy toàn bộ thân, lá, gốc, rễ cây bị bệnh. Nếu sử dụng thuốc hóa học để phòng trừ thì nên dùng các loại thuốc: Chess 50 WG, Oshin 20 WP phun theo hướng dẫn có ghi ở ngoài bao bì nhãn mác.
Sắn là cây trồng rất có giá trị cả trước mắt và lâu dài và là cây trồng có lợi thế cạnh tranh cao trên thị trường hiện nay, nhất là những địa phương có diện tích đất đồi núi nhiều như Nghệ An.
CÂY SẮN CÓ 3 NHƯỢC ĐIỂM CẦN BIẾT ĐỂ KHẮC PHỤC
Thứ nhất: So với nhiều loại cây trồng thì sắn là cây trồng hút nước mạnh và huy động nhiều dinh dưỡng trong đất nuôi cây. Nếu trồng sắn trên đất đồi vệ cao, đất khô cằn thì kể từ vụ trồng lại lần thứ 2 trở đi trên cùng loại đất đó, cây sắn vừa nhỏ, vừa thấp (cằn cỗi), củ sắn nhỏ, củ lắm xơ, ít bột, vỏ củ dày, năng suất thấp dần, do độ ẩm trong đất bị khô hạn nặng không đủ nước cho cây hút và thiếu cả dinh dưỡng nuôi cây phát triển. Nếu cứ tiếp tục trồng sắn 2 – 3 vụ liên tiếp trên một vùng đất, không những năng suất giảm nghiêm trọng, mà còn làm cho đất sẽ khô cằn và chai cứng lại (đất chết). Chính vì vậy, phải luân canh sắn, hạn chế bón các loại phân vô cơ, tăng cường bón nhiều các loại phân hữu cơ để hạn chế chai cứng đất.
Thứ hai: Nếu quan sát kỹ, ta sẽ thấy lá trên cây sắn vừa ít, vừa nhanh tàn lụi, nhất là ở những vùng đất khô cằn. Vì vậy, bộ tán lá của cây sắn không có đủ khả năng hạn chế những trận mưa lớn làm xói mòn đất, nhất là loại sắn trồng trên đất đồi dốc càng bị xói mòn mạnh khi có mưa to, làm cho đất cằn cỗi nhanh chóng.
Thứ ba: Sắn chúng ta đang trồng hiện nay có nhiều giống khác nhau. Loại giống sắn bản địa bà con nông dân ở các địa phương trồng xưa nay gọi là sắn cỏ, sắn nhà, sắn bản địa … Loại sắn này củ nhỏ, vỏ trơn ăn ngon, ít xơ, nhiều bột, nấu chín ăn không độc, không gây chết người và gia súc. Còn các giống sắn ta nhập khẩu từ Thái Lan và một số nước khác về trồng để làm nguyên liệu cho các nhà máy sản xuất tinh bột sắn, như các giống: KM94, NA1, KM60, KM2, KM 98-7, KM 98-1, TC1, SA06 … là những giống sắn năng suất củ cao, nhiều tinh bột. Nhưng rất độc, bởi trong củ, vỏ củ và trong lá của các giống sắn này có chứa nhiều chất xi a nua (CN2). Chất xi a nua có độ độc cực mạnh, nếu ta ăn củ sắn hoặc trâu bò ăn lá loại sắn này rất dễ bị ngộ độc dẫn đến tử vong. Vì vậy, khi trồng sắn phải phân định rõ vùng trồng các giống sắn bản địa để ăn và vùng trồng các giống sắn nguyên liệu lấy củ bán cho các nhà máy sản xuất tinh bột sắn phải phân biệt rõ ràng, kể cả khi thu hoạch.
MỘT SỐ BIỆN PHÁP CANH TÁC SẮN NĂNG SUẤT CAO BỀN VỮNG
Một: Không nên trồng sắn trên đất đồi núi có độ dốc lớn sẽ làm hư hỏng đất nhanh; đất dễ bị xói mòn, rửa trôi sau mỗi cơn mưa to. Loại đất này nên trồng rừng để bảo vệ đất và bảo vệ môi trường.
Hai: Chỉ nên trồng sắn ở đất đồi vệ thấp, đất dưới chân núi, đất bằng phẳng ở các thung lũng, đất ở 2 bên khe núi, sông suối. Nếu trồng sắn nguyên liệu hàng hóa để bán cho các doanh nghiệp, nhà máy chế biến tinh bột sắn theo hợp đồng được ký kết thì nên dành loại đất màu đồng, rộng rãi, bằng phẳng để trồng trên quy mô lớn, có đầu tư thâm canh đầy đủ để cho năng suất cao, hiệu quả lớn.
Ba: Nếu phải trồng sắn trên đất đồi núi thì trồng từ độ dốc không quá 12 – 15 độ, trồng theo đường đồng mức hay còn gọi là đường vành khuyên để hạn chế dòng chảy của nước khi có mưa to làm xói mòn, lở trôi đất, đất kiệt màu, cây sắn không phát triển được, năng suất giảm nghiêm trọng.
Bốn: Đất trồng sắn cần được cày hoặc cuốc sâu để đất tơi xốp cho rễ phát triển mạnh, nhiều cả chiều sâu và chiều rộng trước khi rễ hình thành củ.
Thời vụ trồng tốt nhất từ tháng 2 đến tháng 3, hàng năm khi đất còn đủ ẩm. Trồng càng muộn càng dễ gặp nắng hạn đến sớm làm cho cây phát triển kém ngay từ giai đoạn đầu sẽ ảnh hưởng đến năng suất của cả vụ sắn.
Năm: Sắn là cây trồng rất cần thâm canh để có năng suất cao. Vì vậy, khi làm đất, lên luống cần bón phân lót trước khi đặt hom sắn xuống trồng. Trung bình mỗi sào (500 m2) bón 5 – 6 tạ phân chuồng hoặc 8 – 10 tạ phân xanh đã ủ hoai mục + 20 – 25 kg NPK 8:10:3 hay 13 – 15 kg NPK loại 16:16:8. Bón xong lấp khỏa đất lại rồi mới đặt hom sắn xuống trồng.
Sáu: Các giống sắn nên trồng: Nếu trồng để lấy củ ăn thì chỉ trồng các giống sắn bản địa (giống sắn địa phương, sắn cỏ …). Nếu trồng sắn nguyên liệu theo hợp đồng ký kết với các nhà máy chế biến tinh bột sắn thì tập trung trồng các giống sắn cao sản, vừa có năng suất củ cao, vừa phải là giống chống được bệnh khảm lá sắn gây ảnh hưởng rất lớn đến năng suất cây sắn hiện nay. Các giống sắn nên trồng gồm: HLS11, KM 140, KM 419, KM 98-1, SA06, BK,TC1…
Bảy: Bất cứ sắn trồng trên loại đất nào cũng nên trồng xen canh lạc, vừng, đậu các loại. Các loại cây trồng xen này được gieo trồng dọc theo 2 bên hàng sắn. Cây trồng xen vừa có tác dụng bảo vệ đất, vừa giữ đất ẩm, vừa làm tăng dinh dưỡng đạm sinh học vào đất giúp cây sắn phát triển tốt hơn. Đây chính là biện pháp canh tác sắn bền vững, không làm đất xấu, không làm hỏng đất, cây sắn lại có năng suất cao.
Tám: Về phòng chống sâu bệnh hại cây sắn, đáng lo ngại nhất là bênh khảm lá sắn. Bệnh khảm lá sắn rất nguy hiểm, làm năng suất giảm nghiêm trọng. Loại bệnh này đã xuất hiện tại Nghệ An những năm gần đây. Bệnh khảm lá sắn do virus Sri Lanka Cassava Mosaic (SLCMV) gây ra được lan truyền thông qua con bọ phấn trắng và hom giống. Khi cây sắn bị nhiễm bệnh lá xoắn lại, màu lá loang lổ, năng suất giảm mạnh. Biện pháp phòng trừ tốt nhất là sử dụng giống kháng bệnh, tiêu hủy cây bị bệnh bằng cách nhổ hết gốc, rễ, thân, lá bỏ vào hố đầo sâu, rắc vôi bột lên, lấp đất lại hoặc đốt cháy toàn bộ thân, lá, gốc, rễ cây bị bệnh. Nếu sử dụng thuốc hóa học để phòng trừ thì nên dùng các loại thuốc: Chess 50 WG, Oshin 20 WP phun theo hướng dẫn có ghi ở ngoài bao bì nhãn mác.
Doãn Hạnh Lâm - Phường Thành Vinh - nguồn TSKN
Ý kiến bạn đọc
Bạn cần đăng nhập với tư cách là Thành viên chính thức để có thể bình luận
Văn bản mới
Tin nổi bật
-
Kết quả mô hình trồng ổi lê Đài Loan theo tiêu chuẩn VIETGAP tại xã Bích Hào
-
Trồng sắn năng suất cao, bền vững và hiệu quả
-
Biện pháp phòng chống nắng nóng hiệu quả cho gia súc
-
Kết quả thực hiện dự án “Xây dựng mô hình chăn nuôi lợn thịt chứng nhận VIETGAHP gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm” năm 2025
-
Trung tâm Khuyến nông Nghệ An tổ chức hội nghị công bố quyết định về công tác cán bộ của Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường
-
Hội thảo đầu bờ đánh giá mô hình sản xuất thử giống lạc mới L29 tại xã Trung Lộc
-
Trung tâm Khuyến nông tỉnh Nghệ An: Tổ chức giao giống và thức ăn thực hiện mô hình “Nuôi cá chình trong bể sử dụng hệ thống nước tuần hoàn khép kín”
-
UBND tỉnh Nghệ An tổ chức hội nghị triển khai đề án sản xuất trồng trọt vụ Hè Thu, Mùa năm 2026
-
Nghệ An: Triển khai vụ nuôi tôm năm 2026, tăng cường kiểm soát dịch bệnh, thúc đẩy sản xuất bền vững
-
Công ty Doveco và xã Giai Xuân ký hợp đồng sản xuất, tiêu thụ dứa
Thư viện ảnh
